الشيخ رسول جعفريان وديگران
183
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
صحيح بخارى : باب بدء الوحى ، كتاب الجهاد و السير ، كتاب المناقب ، كتاب المغازى ، كتاب تفسير القرآن . صحيح مسلم : كتاب الجهاد و السير ، فضائل الصحابه . سنن ترمذى : كتاب السير ، كتاب الجهاد ، كتاب التفسير ، كتاب المناقب . سنن دارمى : كتاب الجهاد ، كتاب السير . مصنف عبد الرزاق : كتاب الجهاد ، كتاب المغازى . مصنف ابن ابى شيبه : كتاب الجهاد ، كتاب الفضائل ، كتاب المغازى . هر يك از كتابهاى سنن نسائى ، سنن ابو داود ، سنن ابن ماجه و موطأ ابن مالك نيز بخشى با عنوان « كتاب الجهاد » دارند . روش كتب حديث در بررسى سيرهء پيامبر ( ص ) كتب حديث در ارائهء روايات و مطالب تاريخى ، روشهاى ويژهاى دارند كه به برخى از آنها اشاره مىشود . 1 . تكيه بر سند با فاصله گرفتن از عصر پيامبر ( ص ) و احساس نياز و علاقهء نسل جديد به اطلاع از حوادث دوران پيامبر و نبودن كتابى در اين زمينه ، و با توجه به فرهنگ شفاهى عرب ، چارهاى جز روى آوردن به « سماع و شنيدن » اطلاعات مربوطه نبود . از اين رو ، نسل جديد براى دستيابى به اطلاعات مربوط به زندگى پيامبر ( ص ) سراغ كسانى رفتند كه با آن حضرت هم عصر بودند . با فاصله گرفتن بيشتر از زمان پيامبر و افزايش واسطهها در نقل اقوال ، احاديث از طريق سلسله راويان و با نقل سند از استاد به شاگرد انتقال مىيافت . به كارگيرى سند ، اولين بار براى دستيابى به سخنان آن حضرت مورد استفاده قرار گرفت تا اطمينان به صحت صدور حديث از پيامبر ثابت گردد . در اين روش ، علما معيار صحت بودند و خبرى صحيح بود كه از « عالم موثّقى » نقل شود . اگر شخصى صادق بود و خود حديثى شنيده بود ، علمش نيز صادق بود . اهتمام به سند ، موجب پيدايش و رشد علم رجال شد كه متكفّل بحث از اسامى اشخاص و زمان ولادت و وفات و ديگر خصوصيات راويان بود .